Makale Bilgileri / Article Information

Yıl / Year: 2025 | Cilt / Volume: 9 | Sayı / Issue: 3 | Sayfa / Page(s): 114-136
Sayı Yayın Zamanı / Issue Published: 30 / 12 / 2025 | Özgün Araştırma Makalesi
DOI:

Öz/Özet

Çalışma, geleneksel iş ilişkilerinin yerini alan platformlar aracılığıyla yürütülen; esnek, bağımsız ve kısa süreli işlerin bireyin emeği üzerindeki kontrolünü nasıl etkilediğini ele almaktadır. Bu bağlamda platform tabanlı iş modeli olarak bilinen çalışma şeklinin yabancılaşmanın teorik temelleri ve boyutlarıyla ne ölçüde ilişkili olduğunun analiz edilmesi çalışmanın amacıdır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak durum analizi gerçekleştirilmiştir. Kartopu örneklem tekniği ile ulaşılan 14 motokurye ile görüşülmüş; kayıt altına alınan veriler MAXQUDA Analytics 20 programında derlenerek analiz edilmiştir. Analiz neticesinde Platform tabanlı iş modelinde çalışan motokuryelerin sorunlarının “Çalışma Koşulu”, “Yalnızlık ve Sosyal İlişkiler”, “Duygusal Durum”, “Aidiyet Duygusu” ve “İşin Değer Algısı” temalarında derinleştiği tespit edilmiştir. Yabancılaşmayı derinleştirdiği öngörülen bu temalar teorik çalışmaların güncel yaklaşımlarında düzenlenmeye yönelik bir ihtiyaç doğurmaktadır. Bu sebeple beklenti olarak platformların psikolojik danışmanlık hizmeti sunması, yaka kamerası sisteminin yasal düzenlemelere tabi tutulması, platform tabanlı çalışma modelinde kullanılan ekipmanların tekelleştirilmesi gibi sorunların giderilerek işe aidiyetin ve çalışma koşullarının iyileştirilmesiyle yabancılaşmanın azaltılacağı öngörülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Platform Tabanlı Çalışma, Çalışma Biçimleri, İşe Yabancılaşma

Abstract

The study examines how flexible, independent, and short-term work conducted through platforms—replacing traditional employment relationships—affects individuals’ control over their labor. In this context, the aim of the study is to analyze the extent to which the platform-based work model is related to the theoretical foundations and dimensions of alienation. A qualitative research method was employed, and a case study was conducted. Using the snowball sampling technique, interviews were held with 14 motorcycle couriers. The recorded data were compiled and analyzed using the MAXQDA Analytics 20 software. The analysis revealed that the problems faced by couriers working in the platform-based work model were concentrated around the themes of “Working Conditions,” “Loneliness and Social Relationships,” “Emotional State,” “Sense of Belonging,” and “Perception of Work Value.” These themes, which are considered to deepen alienation, indicate a need for revision within the framework of contemporary theoretical approaches. Therefore, it is anticipated that alienation can be reduced and work engagement and conditions improved by addressing issues such as the lack of psychological counseling services provided by platforms, the need for legal regulation of body camera systems, and the monopolization of equipment used in platform-based work models.

Keywords: Platform-Based Work, Employment Forms, and Work Alienation

53 kere |     67 kere