Metruk Bir Anayasal Kurum Olarak Ekonomik ve Sosyal Konsey’in Tarihçesi

The History of the Economic and Social Council of Turkey as a Deserted Constitutional Institution

Aziz ÇELİK, Kocaeli Üniversitesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, azizcelik@gmail.com

Makale Bilgileri / Article Information

Yıl / Year: 2020 | Cilt / Volume: 4 | Sayı / Issue: 1 | Sayfa / Page(s): 14-35
Sayı Yayın Zamanı / Issue Published: 25 / 06 / 2020 | Özgün Araştırma Makalesi
DOI:

Öz/Özet

Türkiye’de ekonomik ve sosyal konseylere benzer yapıların 100 yıllık bir geçmişi vardır ve bu yapılara Osmanlı’nın son dönemleri ile erken Cumhuriyet döneminde rastlanmaktadır. Bununla birlikte, etkin ve işleyen bir Ekonomik ve Sosyal Konsey’in aradan geçen 100 yıla rağmen gerçekleşemediği görülmektedir.  Türkiye’de makro/genel ölçekli sosyal diyalog mekanizmaları Çalışma Meclisi, Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK) ile Üçlü Danışma Kurulu’dur. Ancak bu yapıların gerek biçimsel açıdan (toplanma sıklığı ve bileşimi) gerekse içerik açısından tatmin edici olmaktan uzak olduğu bilinmektedir. Özellikle Ekonomik ve Sosyal Konsey adeta metruk ve işlevsiz bir yapı niteliğindedir. Kökeni çok daha eskilere dayanan ve 1995 yılında genelge ile kurulan Ekonomik ve Sosyal Konsey önce yasal sonra da Anayasal bir statüye kavuşmasına rağmen 11 yıldır toplantı dahi yapamamıştır. Ekonomik ve Sosyal Konsey 2010’da Anayasal bir statüye kavuşmasına rağmen gerekli düzenlemeler yapılmadığı için metruk ve adeta kâğıt üzerinde bir kurum haline gelmiştir. 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte kurul tamamen idari vesayet altına alınmıştır. Son 10 yılda Türkiye’de çalışma ilişkileri ve sosyo-ekonomik alanda yaşanan çok önemli gelişmeler sırasında ESK toplanmamış ve sosyal diyalog mekanizmaları işletilmemiştir. Oysa ekonomik ve sosyal konseyler 2. Dünya Savaşı sonrasında ve günümüzde pek çok ülkede sosyo-ekonomik politikalarının oluşturulmasında önemli roller oynamaktadır. Ekonomik ve Sosyal Konsey benzeri yapılar demokratik korporatizmin önemli araçları olarak işlev görmektedir. Bu çalışmada Ekonomik ve Sosyal Konsey’in Türkiye’de 100 yıllık tarihsel kökleri ele alınacak ve günümüzde metruk ve işlevsiz hale gelmesi irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik ve Sosyal Konsey, Sosyal Diyalog, Demokratik Korporatizm

Abstract

Türkiye’de ekonomik ve sosyal konseylere benzer yapıların 100 yıllık bir geçmişi vardır ve bu yapılara Osmanlı’nın son dönemleri ile erken Cumhuriyet döneminde rastlanmaktadır. Bununla birlikte, etkin ve işleyen bir Ekonomik ve Sosyal Konsey’in aradan geçen 100 yıla rağmen gerçekleşemediği görülmektedir.  Türkiye’de makro/genel ölçekli sosyal diyalog mekanizmaları Çalışma Meclisi, Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK) ile Üçlü Danışma Kurulu’dur. Ancak bu yapıların gerek biçimsel açıdan (toplanma sıklığı ve bileşimi) gerekse içerik açısından tatmin edici olmaktan uzak olduğu bilinmektedir. Özellikle Ekonomik ve Sosyal Konsey adeta metruk ve işlevsiz bir yapı niteliğindedir. Kökeni çok daha eskilere dayanan ve 1995 yılında genelge ile kurulan Ekonomik ve Sosyal Konsey önce yasal sonra da Anayasal bir statüye kavuşmasına rağmen 11 yıldır toplantı dahi yapamamıştır. Ekonomik ve Sosyal Konsey 2010’da Anayasal bir statüye kavuşmasına rağmen gerekli düzenlemeler yapılmadığı için metruk ve adeta kâğıt üzerinde bir kurum haline gelmiştir. 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte kurul tamamen idari vesayet altına alınmıştır. Son 10 yılda Türkiye’de çalışma ilişkileri ve sosyo-ekonomik alanda yaşanan çok önemli gelişmeler sırasında ESK toplanmamış ve sosyal diyalog mekanizmaları işletilmemiştir. Oysa ekonomik ve sosyal konseyler 2. Dünya Savaşı sonrasında ve günümüzde pek çok ülkede sosyo-ekonomik politikalarının oluşturulmasında önemli roller oynamaktadır. Ekonomik ve Sosyal Konsey benzeri yapılar demokratik korporatizmin önemli araçları olarak işlev görmektedir. Bu çalışmada Ekonomik ve Sosyal Konsey’in Türkiye’de 100 yıllık tarihsel kökleri ele alınacak ve günümüzde metruk ve işlevsiz hale gelmesi irdelenecektir.

Keywords: Economic and Social Council, Social Dialogue, Democratic Corporatism

114 kere |     74 kere

© 2017 Journal of Managament and Labour
Creative Commons Lisansı